سالگرد استرداد استقلال

نود ویکمین سالگرد استرداد استقلال کشور عزیز ما افغانستان از استعمار بریتانیا را به کافه هوطنان ازادی دوست از صمیم قلب تبریک گفته دعا میکنیم که کشور ما هر چه زوتر در سایه صلح دایمی قرار گرفته هموطنان ما از رنج وعذاب این جنگهای تحمیلی رهایی یافته زندگی در ازادی کامل را باهم تجربه کنیم

ماه مبارک رمضان

ماه مبارک رمضان

بر همه مسلمانان مبارکباد خداکند این ماه برای همه مسلمین ماه پیروزی بر خواهشات نفسانی واهریمن و ماه قبول طاعت وعبادت به دربار الهی باشد

دوستان عزیز !

برعنوان نوای قران در مینوی موضوعات کلیک وتلاوت قران عضیم الشان را به صدای الحاج قاری برکت الله شنیده از نوای ملکوتی ان روح خودرا تزکیه نماید

 

اموزش زبان انگلسی

 
     

Welcome to English as a Second Language Podcast

 
English Café 253
   
Download Podcast
Topics: Chinatown; famous songs: “Home on the Range”; that way versus in that way versus in such a way; neither here nor there; suffer versus suffer from
Tags: English Café

Monday - August 02, 2010
ESL Podcast 604 – Harming a Professional Reputation
   
Download Podcast
Learn how to protect your good reputation, or fix your bad one, in this episode.
Tags: Business

Friday - July 30, 2010
ESL Podcast 603 – Praising a Performance
   
Download Podcast
Learn how to talk about a great performance in English in this episode.
Tags: Entertainment, Daily Life

Wednesday - July 28, 2010
English Café 252
   
Download Podcast
Topics: Famous Authors: Raymond Chandler; the Pony Express; to be involved in versus to be involved with; to make sense; hard on its heels
Tags: English Café

Monday - July 26, 2010
ESL Podcast 602 – Calling an Ambulance
   
Download Podcast
If you have a medical emergency, you may need to call an ambulance. Learn more in this episode.
Tags: Health/Medicine

Friday - July 23, 2010
ESL Podcast 601 – Paying an Unexpected Visit
   
Download Podcast
Most people call or write before they visit their friends and family, but some like to go unannounced. Find out why that can be a bad idea in this episode.
Tags: Daily Life

Thursday - July 22, 2010
ESL Podcast's Fifth Anniversary Video Podcast

Download Podcast
ESL Podcast's Fifth Anniversary Video Podcast! See a complete transcript at ESLPod.com.
Tags: Announcements

Wednesday - July 21, 2010
English Café 251
   
Download Podcast
Topics: Ask an American: Obsolete; regarding versus concerning versus as for; can't be bothered; How you doing?
Tags: English Café

Monday - July 19, 2010
ESL Podcast 600 – Talking About Sight
   
Download Podcast
If you can’t read this, then put on your glasses and listen to this episode on having bad eyes.
Tags: Business, Health/Medicine

Friday - July 16, 2010
ESL Podcast 599 – Shopping for Warm-Weather Clothes
   
Download Podcast
Learn to talk about summertime clothing in this episode.
Tags: Daily Life, Shopping

Wednesday - July 14, 2010
English Café 250
   
Download Podcast
Topics: Comic-Con; Famous Americans: Houdini; I just versus I have just; suit versus match versus fit; levity
Tags: English Café

Monday - July 12, 2010
ESL Podcast 598 – Suggesting a Nightcap
   
Download Podcast
How do you end a date that isn’t going well? Find out what to do – and not to do – in this episode.
Tags: Relationships

Friday - July 09, 2010
ESL Podcast 597 – Describing Touch and Textures
   
Download Podcast
Have you ever wanted to describe the way something feels when you touch it? Learn how to do it in English in this episode.
Tags: Travel, Daily Life

Wednesday - July 07, 2010
English Café 249
   
Download Podcast
Topics: Hate Crime Legislation; State Fairs; shop versus store versus department store; relative to versus related to; Down Under
Tags: English Café

Monday - July 05, 2010
ESL Podcast 596 – Applying for Unemployment Benefits
   
Download Podcast
Many governments give money to people who lose their jobs. Learn how to get some in this episode.
Tags: Business

Friday - July 02, 2010
ESL Podcast 595 – Suffering from Allergies
   
Download Podcast
Allergies are no fun, but this episode is! Learn how to talk about this medical condition in English.
Tags: Health/Medicine

Wednesday - June 30, 2010
English Café 248
   
Download Podcast
Topics: Area 51 and Roswell; American Cities: Baltimore; that versus which; right away versus straightaway
Tags: English Café

Monday - June 28, 2010
ESL Podcast 594 – Competition and Prizes
   
Download Podcast
Learn how to talk about the true nature of competition and games in English in this episode
Tags: Entertainment, Daily Life

Friday - June 25, 2010
ESL Podcast 593 – Staying Home from School
   
Download Podcast
Most children have to go to school, but some find clever ways to avoid it on certain days. Learn more about it on this episode.
Tags: Daily Life, Health/Medicine

Wednesday - June 23, 2010
English Café 247
   
Download Podcast
Topics: Psycho and Alfred Hitchcock; The Gettysburg Address; to get the most out of versus to take advantage of; who versus whom; status quo
Tags: English Café

ادامه دارد

 

دروس از کمپیوتر

 

دروس کمپیوتر

ویدیو کلیپ شعر

 عبدالباری جهانی

لراوبر انلاين کتابتون

لراوبر انلاين کتابتون

LARAWBAR Online Library

د آغلې آرینزۍ (د هیلو غوټۍ) شعري ټولګه پر ليکه شوه وحیده آرينزۍ د انلاين کېدو نېټه :    -  2010-01-10

د ن. احمدي [ بړبوکۍ] پوليسي ناول پر ليــــــــــــــــــــــــکه شو نصيراحمد احمدي د انلاين کېدو نېټه :    -  2009-12-29

(د ابراهيم ادهم په پلونو) د الهام جمالزي ناول پر ليکه سو عبدالله الهام جمالزی د انلاين کېدو نېټه :    -  2009-07-24

(زما سوی -د ماشومانو لپاره) د مختار احمد احسان انلاین اثر ژباړن: مختار احمد احسان د انلاين کېدو نېټه :    -  2009-07-20

(ډېوې په باد سپارمه)د سيد هاشمي ټولګه پر ليکه سوه سيد فخرالدين هاشمي د انلاين کېدو نېټه :    -  2009-05-11

کتابتون : [کوچنی شهزاده] د ډاکټر عبدالباري انلاين اثر ډاګټر عبدالباري د انلاين کېدو نېټه :    -  2009-03-28

مخته

کاپي کول د ماخذ(www.larawbar.com) په يادولو جواز لري ©

Copyright © Larawbar.com 2007-2011 Contact

یکصد وسی ومین سالگردجنگ میوند

 

http://talash5.blogfa.co

جنگ میوند جولای 1880

            در دسمبر 1879 مردم هرات از سوقیات انگلیس در کابل و تبعید امیرمحمد یعقوب خان در هند اگاهی یافتند سپاه هرات علیه نیروهای استیلا گر انگلیس به تحرک امدند، قشون نظامی هرات رهبری این جنبش را به د ست گرفتند ،  وسوقیات در قندهار طرد دشمن را شعار دادند ، مگر سردار محمد یعقوب خان که منتظر واقعات کابل بودعجله را نپذیرفت . سپاه هرات دوماه در انتظار ماند وبه اصرار خودرا ادامه دادند . در ماه مارچ 1880 که خبرورود سردار عبدالرحمن درتخار واعلان جهاد او به مقابل انگلیس در هرات رسید، قشون هرات فعالیت خودرااز سر گرفت به هر صورت سردر محمد ایوب  خان با سپاه هرات از راه فراه وگرشک به استقامت قندهار به حرکت افتادند ، در طول راه  از طرف مردم با سواره وپیاده داوطلب و آذوقه کمک گردیدند ،   این سپاه در 20 جولای نزدیک میدان میوند رسیدند ودر دشت خشک وبی اب بنا بر مجبوریت  قرار گاه گرفتند ، زیرا جنرال بروز با قشون 12 هزار نفری خود به شمول سه کندک عساکر متعلقه سردار شیر علی خان قبلاًدر کناره دریا وضع الجیش اختیار  و توپ خانه قوی انگلیسی را تعبیه نموده بود ، اما کندک های شیر علی به مجرد دیدن سپاه ملی ، اردوی انگلیس راترک کرده و به سپاه هرات پیوست . شش هزار نفر از مردم داوطلب و سپاه هرات برای رفع احتیاج اب خوردنی به تصفیه کاریز مخروبه در نزدیک قرارگاه پرداختند ، این معضل رفع گردید . باید یاداور شد که دشمن جراًت اقدام به جنگ را نداشت وشش روز هردو سپاه همدیگررا از دور نگاه میکردند . در طی این مدت حملات متفرق قوای غلام حیدر خان افسر افشاری و عبدالکریم افسر کوهستانی دشمن را میکوفت . روز هفتم سپاه ملی به حرب اغاز نمود، اما توپخانه دشمن به شدت فعالیت میکرد قشون ملی در میدان هموار به مانند برگ درخت به زمین می افتادند ، سپاه ملی از طلیعه با امداد تا چاشت در حدود  500  نفر کشته و 850 نفر زخمی تلفات را متحمل گردیدند ، عده از افسران دلیر چون عبدالغفورخان غند مشر هراتی ، محمد حیدر خان کمیدان قندهاری ، محمد زمان بارکزائی و عده دیگر کشته شدند . حفیظ خان نایب سالار که چنین دید به عجله امر  "پروت " دادوهمه در روی زمین دراز افتاد ند . ان گاه  4000  سواره منظم و غیر منظم هراتی که دراطراف سردار محمد ایوب خان استاده بودند ، در سه ستون در سه جهت دشت بتاختند و از نظر ها دورشدند .

            انگلیس ها که این حرکت و گرد و غبار سواران بدیدند ، گویا شکست بر قشون ملی تحمیل نمودند ، و از جا برا امدند و بر هجوم خودشدت بخشیدند ، و افغان ها مقاومت کردند . در حالیکه ستون های سواره اعزامی افغان در داخل دایره عظیمی دور خورده و در مدت یک ساعت در عقب جبهه دشمن رسیده بودند . پس حمله متقابل افغان ها از پیش روی و عقب دشمن اغاز گردید و جنگ شدید در گرفت . قشون دشمن که خودرا محصور وراه نجات رامسدود دید ، دل به مرگ نهاد وتا پای جان دفاع نمود . این جنگ تا هنگام دیگر طول کشید و بالاخره به جنگ تن به تن منجر گردید . البته سپاه انگلیس توان پایداری در زیر ضربات سیلاوه های  ثقیل و مشهور افغانی نداشت و در دمی از تیغ کشید فقط 600 نفر توانستند که در بین گرد و خاک خودشان راتا محوطه باغچه دور از میدان جنگ برسانند ودر پشت دیوارها سنگر گیرند . مگر مجاهدین ملی نگذاشتند و تعقیب کردند و با قبول  تلفات ، شمشیر دردست بر سر ان ها ریختند و تا نفر اخیر رااز تیغ کشیدند . سردار شیر علی خان فقط با  25 نفر انگلیس و ان هم به لباس افغانی و مسلمانی از بیراهه ها توانست که به شهر قندهار برسد و خبر انعدام سپاه انگلیس به جنرال پرایمروز برساند*[1]:.

            درین جنگ مشهور که پشت حکومت انگلیس را در هند به لرزه اورد زنان افغانی هم شرکت نموده  بودند و داستان ملالی ، دوشیزه جوان که  در میدان جنگ میوند بیرق سپاه ملی را در عوض بیرقدار کشته شده در شانه میکشید ، از همین جا نشئت کرد و این دو بیتی از زبان او در میدان جنگ میوند  در افغانستان طنین انداخت.

   خال به دیـــار لـــه وینو کشیژدم           چه شیکی باغ کشی گل وگلاب وشرموینه 

   که په میوند کشی شهید نه سوی             خـدای یـژو لالیــه بی ننگی ته دی ساتینه           

            مورخ معاصر این جنگ ( میرزا یعقوب علی خوافی ) اززبان سردار احمد علی خان نواسه سردار کهندل خان که خود در میدان جنگ میوند شرکت داشت  مینویسد که در این جنگ از12 هزار عسکر و افسر انگلیسی فقط 25 نفر زنده مانده و فرار کردند ، و بقیه کشته شدند . این فتح بزرگ میوند در روز بوقوع پیوست که یکروز پیشتر در چاریکار سردارعبدالرحمن خان از طرف مردم و 100 هزار مرد مسلح به پادشاهی افغانستان بر داشته شده بود ، وانگلیس ها در افغانستان وهندوستان در دهشت افتاده بودند . به هر صورت بعد از یک سلسله فعالیت ها ی حربی نیروهای انگلیس مجبور به تخلیه افغانستان گردید و این جنگ به شکست انگلیس ها پایان پذیرفت .

---

[1]   *  افغانستان در مسیر تاریخ میر غلام محمد غبار  ص 638 .

شعر

 

دغنی خان یوشکلی شعر

ستا دا لاس د قسمت لاس دى
 ورانول، جوړول دوى كا
 د فرعون د كور په شانې
 دا حصار خاورې ايرې كړ
 پاڅه وښيه دنيا ته
 د پښتون د بچو ننګ
 پاڅه واوروه شغال ته
 د ويستلو تورو شرنګ

په زره پوری معلومات

http://talash5.blogfa.com

په زره  پوری معلومات

     * دنړۍ ترټولوغټ اومشهورپوهنتون (ايم،وي لومونوسوف)دی،چي دماسکوپه ښارکي موقعيت

 لري داودانۍ (32)پوړه(منزله)ده اوڅلوېښت زره کوټې اوتالارونه لري .

دنړۍ ترټولولوی کتابتون دامريکادکانګريس دی چي په هغه کي 98ميليونه مختلف النوع کتابونه اېښودل شوي دي.

    * ترټولولوړه مناره په مراکش کي دحسن ثاني دجامع جومات ده چي څوکاله دمخه جوړشوی او176متره لوړوالی لري .

په نړۍ کي لوی موزيم دنيويارک موزيم دی چي په هغه کي 35ميليونه مختلف قديمي اولرغوني آثارځای په ځای شوي دي .

    *  په نړۍ کي ترټولودزياتوخاموتېلوتوليدوونکی هيواد روسيه ده، بياسعودي عربستان دی خوترټولوډېرمصرفوونکی هيوادامريکاده چي په ورځ کي تقريباًڅوارلس نيم ميليونه بېلره تېل مصرفوي

    * ترټولولوی پارلمان دچين پارلمان دی چي دغړوشمېرئې:2978تنوته رسيږي

     * دکاغذترټولولوی توليدوونکی هيوادامريکاده چي کلنۍ اندازه ئې :68ميليونه ټنه ده چاپان په دوهم نمبراوکاناډاپه دريم نمبرکي ځای لري.

    *دنړۍ ترټولولويه ټاپووزمه دسعودي عربستان،يمن اوخليج ټاپووزمه ده چي 3250000کيلومتره مربع مساحت لري

     * دابادۍ په لحاظ دترټولولوی ښاردهنددبمبئ ښاردی چي:(12383100)ابادي لري.

     *  ترټولولوړه دغره څوکه په نېپال کي د:ماونټ ايورسټ څوکه ده،چي (8850)متره لوړوالی لري .

     * ترټولولوي سياره (ستوری)مشتري دی خوپه رڼاکي ترټولوزيات زهری دی اوپه  چټکوالي کي عطاردترټولودمخه دی .

     * ترټولولوی هوايې ډګردسعودي عربستان دپلازميني رياض دشاه خالدنړۍ وال ميدان دی چي تقريباً86کيلومتره مربع دی،خوترټولوزيات مصروف دامريکادشيکاګودی .

    * ترسمندرلاندي ترټولولوی سورنګ په جاپان کي دی چي درې پنځوس نيم کيلومتره اوږدوالی لري اودرېل ګاډي پټلۍ پکي غزېدلې  ده .

   * دنړۍ ترټولواوږدسړک امريکن های وي دی چي 24140کيلومتره دی دالاسکاڅخه پيليږي اودچلي دسانتياګوڅخه تېريږي اودارجنټاين پايتخت ته  رسيږي .

  * ترټولولوی اسلامي هيوادسوډان دی چي (2503890)کيلومتره مربع دی اوورپسې الجزائزاوسعودي عربستان دی البته دنفوسوله امله اينډونيزياترټولواسلامي هيوادونودمخه دی اودکال:1999دسرشمېرني په اساس ئې نفوس:184063000تنه دی بنګله دېش اوپاکستان په دوهمه اودريمه درجه کي دي .

     دامعلومات په يوه مجله کي ووچي په کال:1383هجري لمريزکال کي چاپ شوې ده ديادوني وړده چي کېديشي ځيني شيانواوس تغييرکړی وي .

عصمت الله عزام

 

د حكومت ډولونه

د حكومت ډولونه 

سريزه:

 

                                       داساسي حقوقوپه اصط  كې دحكومت واژه مختلفې مانا وې په فكركې راوړي:

     په لومړۍ مانا،دحكومت واژه ددولت دجوړونې په مانا اومفهوم،چې شامل دټولوقانون جوړونكواوقاضيانوبل خصوص داجراييه قوې اداري اواجرايي لوړپوړي كاركوني لكه:رييس جمهور ،صدراعظم اووزيران دي.په مروجه ژبه كې دحكومت واژه ددولت دواژې مترادف يادولت—حكومت هم په كاروړل كيږي .

    په دوهمه مانا، دحكومت واژه درهبري په مفهوم اودهيوادداساسي كرښواوسياست ټاكل دي. په دې مانا كې دحكومت واژه دمديريت په وړاندې يعنې حكومت كونكي(دهيواد دسياست تصميم نيوونكي او سياست كونكي)داجراكونكومديرانو په وړاندې(دهغوى پورې اړوندمسايل)په كاروړل كيږي.

    په دريمه مانا،دحكومت واژه دسياسي رژيم دواژې مترادف ده چې هم په مانا ددولت دجوړونې اوهم په مانا ددولت كړنلارو شيوو اوطريقولپاره په كاروړل كيږي.څنګه چې دحكومت واژه دمختلفو مانا ګانولروكې ده،له دې مخې داساسي حقوقومولفان دتدقيق له لحاظه په مانا اولرې والى له پټونې ښه ګڼي،دحكومت واژه يې يواځې ددولت دجوړونې په مانا اومفهوم استعمال كړې،اودسياسي رژيم واژه يې هم په مانااومفهوم ددولت دجوړونې (بل خصوص مجريه قوه)اوهم په مفهوم دهغوى دكړنې(فونكشيونلfunctional)اختصاص وركړي.

همدارنګه موچې په سريزه كې وويل داساسي حقوقوموضوع يواځې ددولت داسكلټ اوجوړونې (دفرمانروااساس اوبنسټونه )ارزونه نه ده بلكه له دې مفهوم څخه لرې ځي اوشامل دطرزاوشيوه اوعمل دحكومت اوڅرنګوالى داړيكو دحاكمه قوې هم كيږي اوحتى سياسي ګوندونه اوپرنفوذه ډله اوتبليغات اوعمومي افكاراومطبوعات (غيرفرمانروانهادونه اوبنسټونه)ډول اوڅرنګوالى دهغه سازمان چې په سياسي اوحكومتي جوړښت اوتصميمونوژورتاثيرلري په بركې نيسي.بناپردې دحكومت دواژې داستعمال پروخت ،بايد دهغه دځاى اومقام ته په پام كې مانا ته يې دقت وشي.

دحكومت لغوي مانا:

     حكومت،حاكم،حاكميت،احكام،حكيم،دحكم له مادې څخه اخيستل شوى دى.

۱—حكم،دقضاوت اوداوري په مانا راغلى دى چې دحاكم،محكمې اومحاكم واژې له حكم څخه په دې مانا اخیستل شوې دي .

۲—حكم،دسلطې اواستيلاپيداكولوپه مانا دى چې دټولنې دامورودادارې په خاطرپه كاروړل شوى ده،چې دحاكم،حكومت،حكام اوحاكميت واژې له همدې مفهوم څخه اخيستل شوى دى.

۳—احكام دهمزه په كسره د(حكم)له مادې څخه دټينګښت اواستواري په مانا راغلى دى،اومحكم يوشي ته ويل كيږي چې په هغه كې شك اوشبه نه پيداكږي.

حكم دعلم په مانا،چې دحكمت،حكيم اوحكمااصطلاحات دهمدي مغهوم په تناسب په كاروړل كيږي.

بعضې دلغت داهل سړي په دې موردكې وايي :

حكمت عبارت دى دښواوبهتره اشياؤپيژندل دلوړوعلوموپه وسيله.

۴—حكم،په بعضې مواردو كې دقانون،دستور اوفرمان په مانا په كاروړل شوى دى.

دحكومت اصطلاحي مانا:

۱—حكومت يواځې پرټولنې باندې داجراييه قوې حاكميت اوهغه دستګاه چې مسؤل دټولنې دقوانينواومقرراتودى اطلاق كيږي.

دسياسي علومو بعضې پوهانوويلي وه چې:(حكومت داجراييه قوې په مانا په كاروړل كيږي،يعنې دهيوادداداري،سياسي،انتظامي اونظامي دستګاه ته چې دهغه په سركې يوهييت دكابينې په نوم يادوزيرانوهييت قرارلري بنآحكومت برابردى د وزيرانوله  هييت سره.)

۲—حكومت،پرټولنه باندې دسياسي رژيم دحاكميت ياواكمنى دښودلوپه خاطردى.مثال كله چې وايواستبدادي حكومت ياپارلماني حكومت، منظوردويلونه دنظام ډول اوپرټولنه باندې دسياسي سيستم حاكميت ياواكمني ده.

سلطنتي حكومت:

     سلطنتي حكومت هغه حكومت ته وايي چې په هغه كې شخصې پادشاه دټول عمرلپاره فرمان روايي په غاړه لري اوله مسؤليت نه خلاص دى په داسې حال كې چې په جمهوري حكومت كې بل مقابل رييس جمهورديوټاكلې مودې لپاره ټاكل كيږي اواصولآدخپلواعمالومسؤل وي.سلطنتي حكومت ډولونه اوقسمونه لري چې په لاندې ډول دي: سلطنتي حكومت په دوه ډوله دى:

۱—سلطنت مطلقه. ۲—سلطنت مشروطه.

ميراثي سلطنت اوانتخابي سلطنت:

 دسلطنت مقام اصولآدشاه په كورنۍ كې ميراثي  وي كله چې شاه مړشي تاج اوتخت دهغه قانوني وارث ته انتقال مومي.

انتخابي سلطنت:

       په بعضې هيوادونوكې لكه:دجرمني مقدسه امپراطورى،لهستان،ډانمارك،مجارستان اوداسې نور سلطنت انتخابي وه په انتخابي سلطنت كې پادشاه دټول عمرلپاره،مستقيمآدملت اويادهغوى دنمايندګانوله خواټاكل كيږي.

    دانتخابي سلطنت عيب دادىچې دشاه دمړينې پروخت دهغه پرځاى ناستي په هيواد كې نفاق اواختشاش پيداكيږي.علاوه پردې پادشاه چې دكوم سياسي ګوند له خوا په دې مقام باندې وټاكل شي دهغه ګوند په مقابل كې مطيع اومجبوردى چې دهغه ګوند دميل اوغوښتنې سره سم هيواد اداره كړي.نوپه همدې دليل نن ورځ سلطنت اكثرآميراثي دى چې دشاه دمړينې وروسته تاج اوتخت دهغه قانوني وارث ته انتقال مومي .انتخابي سلطنت په نه ننۍ نړۍ كې يواځې دماليزيا په هيواد كې وجود لري اوهمچنان دنړۍ دكاتوليكانودرهبر دپاپ مقام ،دواتيكان دهيواد رييس په دې لحاظ چې دپاپ دمړينې وروسته دهغه ځاى ناستى دكاتوليك مذهب دكاردينال شوراله خوا په دې مقام باندې ټاكل كيږي،كولى شودانتخابي سلطنت يوډول يې وشميرو.

مشروطه ياپارلماني سلطنت:

     په دې رژيم كې مجريه قوه دپارلمان( مقننه )قوې په وړاندې مستقله نه ده بلكه دهغوى په منځ كې يوډول همكاري وجودلري.

     پادشاه مكلف دى چې وزيران دهغوكسانوله منځ څخه وټاكي چې دپارلمان داعتمادوړوي اوعلاوه پرهغه وزيران دپارلمان په وړاندې سياسي مسؤليت لري يعنې پارلمان كولى شي دهغوى څخه وپوښتي اواستيضاح يې كړي اوهغوى مكلف دي چې پارلمان ته حاضر شي اوپښتنو ته ځواب ووايي اوعلاوه پرهغه پارلمان كولى شي دعدم اعتمادرايې وركولوپه واسطه هغوى استعفاته واداراوګوښه كړي.په پارلماني سلطنت كې دقواؤانډول تامين دى په هغه شكل چې پارلمان حق لري دولت بې اعتباره اودكارنه ګوښه كړي دمجريه قوې رييس هم همدارنګه حق لري چې بل مقابل پارلمان منحل اولغوه كړي.

څرنګه چې په پارلماني سلطنت كې پادشاه غير مسؤل مقام دى اوله مسؤليت څخه خلاص دى نوله همدې كبله دپادشاه ټول احكام اوفرامين هغه وخت دعمل جامه اغوندي اوداجراوړدى چې اړونده وزيرانو يې لاسليك كړي وي،په بل عبارت باوجود دهغې چې ټول وزيران دپادشاه له خوا نصب شوي دي، جق لري دپادشاه احكام چې دقانون خلاف تشخيص كړي،دهغه له لاسليك څخه ځان ساتي اودهغه داجرامانع كيږي نوپه همدې جهت ويل كيږي چې په مشروطيت كې پادشاه فقط سلطنت كوي نه حكومت.

    پارلماني سلطنت په انګلستان،بلژيك،سويډن،ناروى،هالند،ډانمارك،جاپان اوپه يوتعدادنوروهيوادوكې معمول دى.

جمهوري حكومت:

جمهوري ياجمهوريت هغه رژيم ته ويل كيږي چې په هغه كې،دهيواد رييس اوپه كلي ډول دحكومت ټول كاركونكي له دې جملې څخه داجراييه اوقضاييه قوى غړي په مستقيمه يا غيرمستقيمه توګه دخلكوله خوا ټاكل كيږي اوهغه،مقابل ټكى اودسلطنت رژيم ضددى چې معمولآميراثي وي.

     دافلاطون له نظره جمهوري دټولوخلكودحكومت په مانا ديونفردحكومت(شاه يامستبد) په وړاندې دى.دجمهوري ځانګړتياوې،ډله ييزكيدل،ټاكنيزكيدل اولنډيدل دحكومتي منصبواومقامونو.

جمهوري، دفردي،انتصابي اوميراثي حكومت سره توپير لري .

     ارسطو: حكومتونه بناپردې چې كه چيرې دفرمانروايي قدرت ديونفريادوړې ډلې اويادټولوخلكوپه لاس كې وي،په سلطنتي(مونارشي)، اشرافي( اريستوكراسي) اوجمهوري ويشي.

دارسطونظرسره سم جمهوري يوشكل ددموكراسي دى.

      جمهوري حكومت لكه سلطنتي رژيم پردوه ډوله دى: ۱- رياستي جمهوري۲ –پارلماني جمهوري.

۱—رياستي جمهوري:په رياستي جمهوري كې  مقننه قوه يودبل په وړاندې له بشپړه استقلال نه برخمن وي،پارلمان دقوانينوجوړونه اوجمهوررييس اداري اواجرايي امور په غاړه لري.

په دې رژيم كې،رييس جمهور علاوه پررياست دولت دلمړي وزير دنده هم په غاړه لري،اوكولى شي چې وزيران تعين اوياهغوى له دندې ګوښه كړي ځكه چې،وزيران درييس جمهور دهمكارانو په صف كې شميرل كيږي اودهغه درياست لاندې جلسه كوي.نوځكه وزيران فقط درييس جمهور په وړاندې مسؤليت لري نوپه همدې لحاظ پارلمان نشي كولى له هغو څخه و پوښتي اواستيضاح يې كړي اوياهغوى دعدم اعتماد راى وركولو پواسطه استعفاته مجبوركړي،اوبل مقابل رييس جمهور همدارنګه نشي كولى پارلمان لغوه كړي.رياستي جمهوري دامريكاپه متحده ايالاتو،برازيل اومكزيك كې معمول اومروج دي.

     دلومړي ځل لپاره درياست جمهوري سيستم بنسټ په۱۳۵۲ لمريزكال كې دسردارمحمد داؤدله خوا په افغانستان كې كيښودل شو او هيواد يې له مطلقه شاهي څخه راويوست اوټولوخلكوته يې داشتراك اوونډې زمينه برابره كړه.

       دسپتامبر۱۱نيټه د۲۰۰۱م كال نه وروسته دهيواددنوي اساسي قانون سره سم دافغانستان سياسي نظام ډول اسلامي جمهوريت دى چې په دې نظام كې ټول حكومتي بنسټونه(نهادونه) اوفرمانروايان دمستقيمو،سري ټولټاكنوپه اساس ديوټاكلې مودې لپاره تعين اوټاكل كيږي، دهيواد داساسي قانون په لومړي ماده كې راغلي دي چې: افغانستان،خپلواك،واحد،اونه بيليدونكى اسلامي جمهوري دولت دى.

     رييس جمهورپه لاس ته راوړلواضافه تر،ترپنځوس فيصده راى دراى وركونكودازادې،عمومي،سري اومستقيمې راى وركولوله لارې ټاكل كيږي.

 ۲— پارلماني جمهوري:

     درياستي رژيم برعكس،په پارلماني جمهوري كې،مقننه قوه اومجريه قوه يوله بل سره همكاري لري،اوهره يوه قوه كولي شي دهغو ابزاروپه وسيله چې قانون اساسي دهغو په اختيار كې وركړي يودبل په اموروكې مداخله وكړي.پدې ترتيب رييس جمهورمكلف دى چې وزيران دهغه اشخاصوله منځه وټاكي چې دملت دټولواستازو داعتماد وړوي، وزيران دپارلمان په وړاندې سياسي مسؤليت لري يعنې دپارلمان غړي كولى شي له هغوڅخه وپوښتي اواستيضاح يې كړي اوياهغوى دنه باورراي وركولوپواسطه استعفاته مجبوراوګوښه يې كړي.اودولت(دوزيرانو )هييت همدارنګه كولى شي چې بل مقابل پارلمان منحل كړي.

      په پارلماني جمهوريت كې،،دحكومت رياست (لمړي وزير)درياست جمهوري دمقام څخه جدادى اودپارلمان په وړاندې مسؤوليت لري.پارلماني جمهوري په المان فدرال،ايتاليا،تركيه اوډيرونوروهيوادوكې معمول دي.

حكومتي اوغيرحكومتي بنسټونه (نهادونه):

   سياسي بنسټونه(نهادونه)

   دسياسي بنسټونو(نهادونو) په باب صرف پدې ټكي اكتفاكووچې سياسي بنسټونه(نهادونه) په دوه برخوويشل كيږي.

۱--حكومتي سياسي بنسټونه(نهادونه).

۲—غيرحكومتي سياسي بنسټونه(نهادونه).

۱—حكومتي سياسي بنسټونه(نهادونه) هغه تعداد نهادونوته ويل كيږي چې ددولتي ارګانونولازمې اجزاوې دي يعنې داساسي حقوقوپه اړه ددولت پورې اړونديوه برخه دعمومي قدرت عملي كوي.مثلآرياست جمهوري،دعظمي صدارت اوپارلمان.دحكومتي سياسي نهادونوجزشميرل كيږي.

۲—غيرحكومتي سياسي بنسټونه(نهادونه): هغه نهادونوته ويل كيږي چې په عينې نهادي بودن اوسياسي بودن كې دولتي ارګانونه، نه دي. هرڅومره چې قدرت ته استقامت وركوي ولې په خپله دهغو داجرامسؤل نه دي لكه:سياسي احزاب،سنديكاها(كارګري) اوذينفوذه ډلې له دې جملې څخه دي

اخځليك

۱—ډاكترمنوچهرطباطبايي،موتمني،اساسي حقوق كال ۱۳۸۲.

۲—ډاكترسيدابوالفضل قاضي شريعت پناهي،اساسي حقوق اوسياسي نهادونه۱۳۸۳

۳—علي اقابخش،دسياسي علوموفرهنګ۱۳۸۳

۴— دافغانستان داسلامي جمهوريت اساسي قانون ۱۳۸۳

۵—محمدسكندري،درامدې برحقوق اساسي۱۳۷۷

 

ترتيب كونكى اوژباړونكى:  اسدالله (الكوزى